FRAC คืออะไร? วิธีสลับยากันเชื้อรากุหลาบแบบเข้าใจง่าย

จำง่ายใน 30 วินาที

เลข FRAC ไม่ใช่ความแรงของยา แต่คือกลไกการออกฤทธิ์

เลข 3, 7, 11, 40ยาออกฤทธิ์เฉพาะจุด ใช้ซ้ำเสี่ยงดื้อยา

Mยาสัมผัสหลายจุด ใช้เป็นยาเกราะ ดื้อยาต่ำ

Pกระตุ้นภูมิพืช ไม่ได้ฆ่าเชื้อตรง ๆ

Uยังไม่ทราบกลไกชัดเจน ใช้ด้วยความระวัง

BMชีวภัณฑ์หลายกลไก เช่น Trichoderma หรือ Bacillus บางชนิด

Why It Matters

ทำไมคนปลูกกุหลาบต้องรู้ FRAC

ช่วยลดปัญหาเชื้อดื้อยา ช่วยวางรอบพ่นยาได้เป็นระบบ ช่วยเลือกยาคั่นรอบได้ถูกต้อง ช่วยแยกโรคทั่วไปกับราน้ำค้าง ช่วยไม่ใช้ยาผิดกลุ่ม เช่น ใช้ FRAC 3 อย่างเดียวกับราน้ำค้างหนัก

Main Groups

กลุ่ม FRAC หลักที่ควรรู้สำหรับกุหลาบ

ตารางนี้สรุปเฉพาะกลุ่มที่คนปลูกกุหลาบเจอบ่อยที่สุด ใช้เพื่ออ่านฉลากและวางแนวทางสลับกลุ่ม ไม่ใช่สูตรตายตัว

ภาพประกอบ กลุ่ม FRAC หลักที่ควรรู้สำหรับกุหลาบ

3, 7, 11, 40, M03, M05, P07 พร้อมสีแยกหมวด

/images/articles/frac-rose-groups.webp

กลุ่ม FRAC	จำง่าย	ตัวอย่างสาร	ใช้กับโรคกุหลาบ	ความเสี่ยงดื้อยา
3	ดูดซึมยอดนิยม / DMI	difenoconazole, hexaconazole	ราแป้ง สนิม ใบจุด แอนแทรคโนส	ปานกลาง
7	SDHI / ตัดพลังงาน	boscalid, fluopyram	ราแป้ง ใบจุด สนิม	ปานกลาง-สูง
11	strobilurin / QoI	azoxystrobin, pyraclostrobin	ราแป้ง สนิม ใบจุด	สูง
40	CAA / ตัวหลักราน้ำค้าง	dimethomorph, mandipropamid	ราน้ำค้าง	ปานกลาง-สูง
43	เฉพาะราน้ำค้าง	fluopicolide	ราน้ำค้าง	ปานกลาง
49	เฉพาะราน้ำค้าง	oxathiapiprolin	ราน้ำค้าง	สูง
M03	ยาเกราะ	mancozeb	ใบจุด แอนแทรคโนส ราน้ำค้างเชิงป้องกัน	ต่ำ
M05	ยาเกราะ	chlorothalonil	ใบจุด แอนแทรคโนส สนิมบางส่วน	ต่ำ
P07	กระตุ้นภูมิ / phosphonate	fosetyl-Al, phosphite	เสริมภูมิและช่วยกด Oomycete	ต่ำ

Protectant & Support

กลุ่ม M และ P สำคัญยังไง

กลุ่ม M คือยาเกราะ

กลุ่ม M เป็นยาสัมผัสหลายจุด ไม่ได้โจมตีเชื้อแค่ตำแหน่งเดียว จึงมีความเสี่ยงดื้อยาต่ำกว่า เหมาะใช้เป็นยาเกราะหรือยาคั่นรอบหลังจากใช้ยาออกฤทธิ์เฉพาะจุด

M03 = mancozeb
M05 = chlorothalonil
M01 = copper
M02 = sulfur

ถ้าใช้แต่ยาแรงดูดซึมโดยไม่มี M คั่น จะเพิ่มแรงกดให้เชื้อดื้อยาเร็วขึ้น

กลุ่ม P คือกระตุ้นภูมิพืช

กลุ่ม P เป็นสารกระตุ้นภูมิพืช หรือ host plant defence inducer ไม่ได้ฆ่าเชื้อตรง ๆ เหมือนยาเชื้อราทั่วไป แต่ช่วยให้ต้นตั้งรับดีขึ้น

P07 = fosetyl-Al / phosphite
P04 = laminarin
P06 = Bacillus / Saccharomyces elicitor

กลุ่ม P ไม่ใช่ยาแรงสำหรับหยุดโรคระบาดหนักทันที แต่เหมาะเป็นตัวเสริมหลังจากกดเชื้อและป้องกันแล้ว

Powdery vs Downy

ราน้ำค้างต้องแยกจากราแป้ง

ราแป้งกับราน้ำค้างไม่ใช่โรคเดียวกัน และใช้กลุ่มยาไม่เหมือนกัน ถ้าเป็นราแป้ง ใบจุด สนิม หรือแอนแทรคโนส อาจใช้ FRAC 3, 7, 11 ร่วมกับ M03/M05 ได้ แต่ถ้าเป็นราน้ำค้างหนัก ต้องคิดถึงกลุ่ม 40, 43, 49, 21, 45, 4 และ P07

ภาพเปรียบเทียบ ราแป้ง vs ราน้ำค้าง

ราแป้ง: คราบขาวบนใบอ่อน/ยอดอ่อน • ราน้ำค้าง: แผลม่วงน้ำตาล ใต้ใบมีคราบเทา/ขาวในช่วงชื้น

/images/articles/powdery-vs-downy.webp

อย่าใช้แค่ difenoconazole หรือ hexaconazole กับราน้ำค้างหนัก เพราะ FRAC 3 ไม่ใช่ตัวหลักของราน้ำค้าง

Rotation Flow

ตัวอย่างแนวทางสลับยากุหลาบแบบ 3 จังหวะ

ใช้คำว่าแนวทาง เพราะรอบจริงต้องดูโรค เป้าหมาย ฉลาก สภาพอากาศ และประวัติพ่นล่าสุด

ภาพ Flow ดูดซึม → ป้องกัน → กระตุ้นภูมิ → เปลี่ยนกลุ่ม /images/articles/frac-rotation-flow.webp

จังหวะ	ประเภท	กลุ่มที่ใช้	หน้าที่
1	ดูดซึม / กึ่งดูดซึม	3, 7, 11 หรือกลุ่มเฉพาะราน้ำค้าง	กดโรคที่เริ่มเดิน
2	ป้องกัน / สัมผัส	M03 หรือ M05	เคลือบผิวใบ ลดการงอกของสปอร์
3	กระตุ้นภูมิ	P07 / P04 / P06	เสริมภูมิและพยุงต้น
4	เปลี่ยนกลุ่ม	ห้ามซ้ำกลุ่มเดิมติดกัน	ลดการดื้อยา

ดูดซึม → ป้องกัน → กระตุ้นภูมิ → เปลี่ยนกลุ่ม

Full Details

รายละเอียดกลุ่ม FRAC ทั้งหมด

เปิดดูเฉพาะกลุ่มที่ต้องการ เทียบสารออกฤทธิ์กับกลุ่ม FRAC ก่อนวางแผนสลับยา

กลุ่ม A, B, C: RNA/DNA, แบ่งเซลล์, การหายใจ

A: 4, 32 ใช้เด่นกับ Oomycete/โรครากบางกรณี • B: 1, 10 ระวังดื้อสูงโดยเฉพาะ carbendazim/benomyl • C: 7, 11, 21, 29, 45 เกี่ยวกับพลังงานของเชื้อ โดย 11 ดื้อไว และ 21/45 เด่นกับราน้ำค้าง

กลุ่ม D, E, F: โปรตีน สัญญาณ เยื่อหุ้มเซลล์

D: 9, 12 ใช้กับ Botrytis/ราเทาบางระบบ • E: 2 เกี่ยวกับ signal transduction • F: 43, 49 เด่นกับราน้ำค้าง/Oomycete โดย 49 ต้องระวังดื้อยา

กลุ่ม G, H, I: Sterol, ผนังเซลล์, melanin

G: 3 เป็น DMI ใช้บ่อยกับราแป้ง สนิม ใบจุด แต่ไม่ใช่ตัวหลักของราน้ำค้าง • H: 40 เป็นตัวหลักราน้ำค้าง สลับกับ 43/49/21/45/P07 • I: 16 ไม่ใช่ตัวหลักของกุหลาบ

กลุ่ม M และ P: ยาเกราะและเสริมภูมิ

M: M01, M02, M03, M04, M05, M07, M11 เป็น multi-site ใช้คั่นรอบ ลดแรงกดดื้อยา • P: P01, P04, P05, P06, P07, P08, P09, P10 เป็นตัวเสริมภูมิ ไม่ใช่ตัวหยุดโรคระบาดหนักทันที

Disease Mapping

โรคกุหลาบกับกลุ่ม FRAC ที่เกี่ยวข้อง

ราแป้ง

หลัก: 3, 7, 11 • คั่น: M02, M11, M03, M05 • เสริม: P04, P06, P07

ราสนิม

หลัก: 3, 7, 11 • คั่น: M05, M03 • ต้องพ่นให้ถึงใต้ใบ

ใบจุด / แอนแทรคโนส

หลัก: 3, 7, 11 • คั่น: M03, M05, M01 • เก็บใบป่วยออกจากแปลง

ราน้ำค้าง

หลัก: 40, 43, 49, 21, 45, 4 • คั่น: M03 • เสริม: P07

ราเทา / Botrytis

หลัก: 2, 7, 9, 12, 17 • คั่น: M03, M05 • ระวังดอกและกิ่งอ่อนช่วงชื้น

รากเน่าโคนเน่า Oomycete

หลัก: 4, 21, 29, 40, 43, 49 • ต้องแก้น้ำขังและวัสดุปลูกควบคู่

Warnings

ข้อควรจำก่อนใช้ FRAC ในสวนกุหลาบ

ภาพ Warning อย่าวน FRAC 11 ซ้ำ • อย่าใช้ FRAC 3 อย่างเดียวกับราน้ำค้างหนัก • ดูสารออกฤทธิ์ ไม่ใช่แค่ชื่อการค้า /images/articles/frac-warning.webp

ดูสารออกฤทธิ์ ไม่ใช่ดูแค่ชื่อการค้า ห้ามใช้ FRAC เดิมติดกันหลายรอบ กลุ่ม 11 ดื้อไว ต้องระวังมาก กลุ่ม M ใช้คั่นรอบได้ดี กลุ่ม P ใช้เสริม ไม่ใช่ใช้แทนยาเมื่อโรคระบาดหนัก ราน้ำค้างต้องใช้ชุดเฉพาะ Oomycete ใช้อัตราตามฉลากสินค้า พ่นช่วงเช้าหรือเย็น พ่นให้ถึงใต้ใบ โดยเฉพาะสนิมและราน้ำค้าง ถ้าพ่น 2 รอบแล้วยังไม่ดีขึ้น ต้องทบทวนโรคและเปลี่ยนกลุ่มยา

Madam Rose Summary

สรุปแบบสวนมาดามกุหลาบ

FRAC คือแผนที่บอกว่ายาแต่ละตัวออกฤทธิ์คนละทางอย่างไร คนปลูกกุหลาบไม่จำเป็นต้องท่องทุกกลุ่ม แต่ควรรู้กลุ่มหลักที่ใช้บ่อย เช่น 3, 7, 11, 40, M03, M05 และ P07 เพราะกลุ่มเหล่านี้เกี่ยวข้องกับโรคกุหลาบที่เจอบ่อยที่สุด

หัวใจไม่ใช่การใช้ยาแรงที่สุด แต่คือการใช้ยาให้เป็นระบบ สลับกลุ่มให้ถูก และลดความชื้นในสวนควบคู่กัน

ต้องการเลือกกลุ่มยาให้ตรงกับอาการไหม?

เริ่มจากวินิจฉัยโรคกุหลาบก่อน แล้วค่อยวางแนวทางสลับ FRAC ตามโรคเป้าหมายและฉลากจริง

วินิจฉัยโรคกุหลาบ ดูตารางสลับยา ดูคู่มือราน้ำค้าง

FRAC คืออะไร? คู่มือสลับยากันเชื้อรากุหลาบแบบเข้าใจง่าย